Irlandia

Dzieje Irlandii to pasmo walk o niepodległość i konfliktów religijnych. Pierwszymi mieszkańcami tych ziem byli Piktowie. Od VI wieku p.n.e. zaczęli przybywać z Europy Celtowie. W V wieku przyjęli chrześcijaństwo, w wyniku czego nastąpił dynamiczny rozwój nauki, kultury i sztuki. Od roku 795 kraj nękany był najazdami wikingów, którzy zostali ostatecznie pokonani w roku 1014 w bitwie pod Clontarf. Od roku 1169 rozpoczął się podbój Irlandii przez rycerzy anglo-normandzkich. W imieniu króla Anglii Henryka II narzucili oni zwierzchnictwo angielskie, przeciwko któremu buntowała się irlandzka oligarchia rodowa, wszczynając liczne wojny i rebelie. Mimo zerwania przez króla angielskiego Henryka VIII z Rzymem (na początku XVI wieku) i utworzenia kościoła anglikańskiego Irlandczycy pozostali katolikami. Podbój całego irlandzkiego terytorium, zapoczątkowany przez dynastię Tudorów, zakończył się ostatecznie w 1691 roku. Rząd angielski pozbawił praw politycznych irlandzkich katolików i rozpoczął masowe rugi. Anglicy zaczęli osadzać na tych ziemiach swoich ziomków oraz szkockich protestantów, którym na północy kraju, w Ulste-rze, pozwolił osiedlić się król angielski, Jakub I. Wroga polityka władz spowodowała w XVIII wieku liczną emigrację ludności irlandzkiej, zwłaszcza do Stanów Zjednoczonych. Irlandczycy nie pogodzili się z utratą państwa. Od końca XVIII wieku na czele dążeń wyzwoleńczych stały organizacje niepodległościowe, m.in. Towarzystwo Zjednoczonych Irlandczyków, Liga Rolna, fenianie, Młoda Irlandia. Po kolejnym powstaniu w 1800 roku Irlandii narzucona została unia realna z Anglią. Spowodowało to likwidację parlamentu i pozbawiło kraj resztek autonomii. Anglicy mieli w Irlandii duże posiadłości ziemskie. Niewielkie działki dzierżawili irlandzkim chłopom. W latach 1846-1851 kraj nawiedziła zaraza ziemniaczana, która zniszczyła chłopskie uprawy, co doprowadziło do klęski głodu. Umarło wtedy ponad milion Irlandczyków, a wielu wyemigrowało za ocean. Szacuje się, że liczba ludności Irlandii zmniejszyła się o połowę. W XIX wieku zaczął rozwijać się ruch na rzecz uzyskania autonomii, zwany home nile, pod przywówództwem irlandzkiego deputowanego do Izby Gmin brytyjskiego parlamentu, Charlesa Stewarta Parnella. W wyniku działalności tego ruchu i licznych powstań zbrojnych władze angielskie ostatecznie uchwaliły w 1914 roku ustawę o autonomii Irlandii, z wyłączeniem protestanckiego Ulsteru. Ponieważ wprowadzenie ustawy w życie opóźniało się, w roku 1916 wybuchło powstanie dublińskie zwane wielkanocnym, krwawo stłumione przez Brytyjczyków. Czternastu przywódców powstania stracono. Jednym z ocalałych był Eamon de Valera, przywódca partii Sinn Fein, organizacji niepodległościowej powstałej w latach 1902-1905, i założyciel Fian-na Fäil, irlandzkiej partii politycznej powstałej z radykalnego odłamu Sinn Fein. W roku 1919 utworzono w Dublinie Zgromadzenie Narodowe, które proklamowało Republikę Irlandzką. Po krwawej wojnie domowej w roku 1921 Brytyjczycy podpisali układ o podziale wyspy, ratyfikowany rok później. Przy Wielkiej Brytanii pozostało sześć okręgów północno-wschodnich, które utworzyły Irlandię Północną. Reszta terytorium weszła w skład samorządnego Wolnego Państwa Irlandzkiego o statusie dominium. W roku 1937 przybrało ono irlandzką nazwę iflfl Eire, zrywając w ten sposób wszelkie więzi z Anglią.Dwanaście lat później Irlandia opuściła brytyjską Wspólnotę Narodów i przyjęła oficjalną nazwę państwa: Republika Irlandii. W roku 1973 została członkiem Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (obecnie Unia Europejska). Nie zrzekła się nigdy praw do Irlandii Północnej. Irlandzka Armia Republikańska (IRA) nadal prowadzi walkę zbrojną (liczne zamachy bombowe), której celem jest usunięcie Brytyjczyków z Irlandii Północnej i utworzenie zjednoczonej republiki irlandzkiej.